Xây một ngôi nhà thường kéo dài nhiều tháng và trải qua hàng chục công việc lớn nhỏ khác nhau. Có những hạng mục hoàn thiện xong là có thể nhìn thấy ngay đẹp hay xấu, nhưng cũng có rất nhiều phần sau khi bị bê tông, lớp tô, gạch hoặc trần che lại thì gần như không còn cơ hội kiểm tra bằng mắt thường.

Đây cũng chính là những thời điểm dễ xảy ra tình trạng thi công nhanh cho kịp tiến độ, bỏ bớt công đoạn hoặc xử lý chưa đủ kỹ.

Điều đáng nói là nhiều lỗi không xuất hiện ngay khi bàn giao. Có khi phải vài tháng, thậm chí một vài năm sử dụng, gia chủ mới bắt đầu thấy tường nứt, trần thấm, nước rò rỉ, gạch bong, cửa lệch hay hệ thống điện nước gặp vấn đề.

Trong toàn bộ quá trình xây dựng nhà ở, có 3 giai đoạn đặc biệt cần được kiểm soát kỹ.

1. GIAI ĐOẠN PHẦN THÔ – NHỮNG THỨ SẮP BỊ “CHE KÍN”

Phần thô được xem là bộ khung quyết định độ ổn định lâu dài của công trình.

Đây cũng là giai đoạn rất dễ xảy ra sai sót bởi sau khi bê tông được đổ hoặc tường được tô hoàn thiện, rất nhiều chi tiết bên trong sẽ không còn nhìn thấy được nữa.

Những vị trí cần kiểm tra kỹ

Gia chủ và đơn vị giám sát cần đặc biệt quan tâm đến:

• Cốt thép móng, cột, dầm và sàn.
• Khoảng cách và vị trí thép.
• Chiều dày lớp bê tông bảo vệ.
• Hệ thống cốp pha.
• Vị trí các đường điện nước chờ.
• Các lỗ kỹ thuật xuyên sàn.
• Cao độ sàn.
• Vị trí cầu thang.
• Các vị trí tiếp giáp giữa cột bê tông và tường xây.

Vì sao giai đoạn này dễ bị làm ẩu?

Trước khi đổ bê tông, trên công trường có rất nhiều thép, dây điện, đường ống, cốp pha và vật tư nằm xen kẽ nhau.

Chỉ cần một bước kiểm tra bị bỏ qua, một chi tiết có thể được đặt sai vị trí.

Ví dụ, thép kê chưa đúng nhưng vẫn tiến hành đổ bê tông. Ống điện chưa cố định kỹ nhưng bê tông đã được bơm lên. Cao độ sàn chưa kiểm tra nhưng đội thi công vẫn tiếp tục làm để kịp tiến độ.

Sau khi bê tông đông cứng, muốn sửa chữa những lỗi này không còn đơn giản.

Đặc biệt quan trọng trước khi đổ bê tông

Trước mỗi đợt đổ bê tông móng, cột, dầm hoặc sàn, nên có một bước nghiệm thu riêng.

Không nên chỉ nhìn sơ qua rồi cho thi công ngay.

Cần kiểm tra:

Cốt thép

Thép phải đúng chủng loại, đường kính, số lượng và vị trí theo thiết kế. Khoảng cách giữa các thanh thép, thép đai, thép tăng cường tại các vị trí chịu lực cũng cần được kiểm tra.

Cốp pha

Cốp pha cần chắc chắn, đúng kích thước và cao độ. Nếu cốp pha không ổn định, quá trình đổ bê tông có thể làm phình dầm, lệch cột hoặc thay đổi kích thước cấu kiện.

Điện nước âm

Các đường ống xuyên sàn, hộp điện hoặc ống chờ cần được định vị chính xác trước khi đổ.

Nếu quên, sau này có thể phải khoan hoặc đục bê tông để bổ sung.

Đó là điều nên hạn chế tối đa.

Vệ sinh trước khi đổ bê tông

Bên trong cốp pha cần được làm sạch trước khi đổ. Gỗ vụn, dây thép, đất cát hoặc rác xây dựng không nên để lại bên trong kết cấu.

Đổ bê tông xong chưa phải là hết

Một sai lầm khá phổ biến là chỉ tập trung vào thời điểm đổ bê tông mà quên mất công đoạn phía sau.

Bê tông cần được bảo dưỡng phù hợp để quá trình đóng rắn diễn ra tốt.

Nếu bề mặt bê tông mất nước quá nhanh, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng, nguy cơ xuất hiện các vết nứt bề mặt sẽ tăng lên.

Vì vậy, một công trình làm kỹ không chỉ thể hiện ở việc đổ bê tông đẹp, mà còn ở cách bê tông được chăm sóc sau đó.

2. GIAI ĐOẠN CHỐNG THẤM VÀ ĐIỆN NƯỚC ÂM – LỖI NHỎ NHƯNG SỬA RẤT PHIỀN

Nếu phải chọn một nhóm hạng mục khiến gia chủ đau đầu nhất sau khi vào ở, thấm nước và rò rỉ đường ống chắc chắn nằm trong số những vấn đề phổ biến nhất.

Nguyên nhân là phần lớn hệ thống này sau khi hoàn thiện đều bị che khuất.

Đường nước nằm trong tường hoặc dưới sàn.

Lớp chống thấm nằm dưới lớp vữa và gạch.

Đường điện chạy âm trong tường.

Khi mọi thứ đã hoàn thiện đẹp mắt, chúng ta gần như không còn nhìn thấy những lớp phía dưới.

Những khu vực chống thấm cần được chú ý

Không chỉ nhà vệ sinh mới cần chống thấm.

Các khu vực thường có nguy cơ cao gồm:

• Nhà vệ sinh.
• Sân thượng.
• Ban công.
• Mái bê tông.
• Sàn khu vực giặt.
• Cổ ống xuyên sàn.
• Chân tường.
• Khu vực tiếp giáp sàn – tường.
• Máng xối.
• Vị trí mái tiếp giáp với tường.
• Khu vực quanh cửa sổ và cửa đi ngoài trời.

Trong đó, cổ ống và góc tiếp giáp sàn – tường là những vị trí nhỏ nhưng rất dễ phát sinh thấm nếu xử lý không đúng kỹ thuật.

Đừng nhầm chống ẩm với chống thấm

Một lớp sơn tốt hay một loại vật liệu chống ẩm không thể thay thế hoàn toàn hệ thống chống thấm đúng kỹ thuật.

Chống thấm cần được xử lý từ lớp nền.

Nếu nước đã đi qua kết cấu rồi mới dùng sơn để che bên ngoài, nhiều trường hợp chỉ giải quyết được phần biểu hiện chứ chưa xử lý đúng nguyên nhân.

Đó là lý do những vị trí có nguy cơ tiếp xúc nước cần được thực hiện ngay từ giai đoạn thi công ban đầu.

Thử nước là bước không nên bỏ qua

Sau khi chống thấm nhà vệ sinh, ban công hoặc một số khu vực sàn phù hợp, cần kiểm tra khả năng chống thấm trước khi lát gạch hoặc hoàn thiện lớp phía trên.

Nếu phát hiện lỗi lúc này, việc xử lý tương đối đơn giản.

Nhưng nếu đã lát gạch, lắp thiết bị vệ sinh, đóng trần và hoàn thiện nội thất mới phát hiện thấm, quá trình sửa chữa có thể phải:

• Tháo thiết bị.
• Đục gạch.
• Đục lớp vữa.
• Làm chống thấm lại.
• Lát gạch mới.
• Sơn sửa khu vực trần hoặc tường bên dưới.

Một lỗi nhỏ ban đầu có thể trở thành một công việc sửa chữa rất lớn.

Đường ống nước âm cũng cần được kiểm tra trước khi che kín

Tương tự chống thấm, hệ thống cấp thoát nước cần được kiểm tra trước khi tô tường hoặc lát sàn.

Các vị trí nối ống, co nối và đường dẫn cần được thi công đúng kỹ thuật.

Đặc biệt, cần tránh tình trạng:

“Làm xong rồi mới nhớ chưa kiểm tra.”

Một khi tường đã tô, gạch đã ốp thì việc tìm vị trí rò rỉ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.

Điện âm cần được tính từ nhu cầu sử dụng thực tế

Không chỉ chất lượng thi công, bố trí hệ thống điện cũng rất quan trọng.

Một căn nhà có thể hoàn thiện rất đẹp nhưng sau khi vào ở lại xuất hiện:

• Thiếu ổ cắm.
• Ổ cắm bị tủ che.
• Công tắc nằm phía sau cánh cửa.
• Không có ổ điện ở vị trí đặt TV.
• Thiếu dây chờ máy lạnh.
• Thiếu dây mạng.
• Thiếu nguồn điện cho camera.
• Không chuẩn bị điện cho thiết bị bếp.

Khi đó, gia chủ phải dùng dây nối hoặc đục tường bổ sung.

Do đó, trước khi đi điện âm nên rà soát lại toàn bộ mặt bằng nội thất.

Điện phải đi theo công năng sử dụng, chứ không chỉ đi theo bản vẽ xây dựng.

3. GIAI ĐOẠN HOÀN THIỆN – CÀNG GẦN BÀN GIAO CÀNG KHÔNG NÊN VỘI

Một nghịch lý thường xảy ra trên công trường là:

Giai đoạn đầu làm khá kỹ nhưng càng về cuối càng dễ bị thúc tiến độ.

Lý do rất đơn giản.

Gia chủ đang mong ngày nhận nhà.

Đội thi công muốn hoàn thành công trình.

Nhiều đội thợ như điện, nước, sơn, gạch, nhôm kính, nội thất cùng lúc phải vào công trường.

Vì vậy, đây là thời điểm rất dễ xuất hiện tư tưởng:

“Làm cho xong trước đã.”

Trong khi phần hoàn thiện lại là thứ gia chủ nhìn thấy và sử dụng mỗi ngày.

Lát gạch – sai vài milimet cũng nhìn thấy

Một công trình đẹp không chỉ nằm ở việc chọn gạch đắt tiền.

Quan trọng hơn là cách thi công.

Cần chú ý:

• Đường ron có thẳng không.
• Kích thước ron có đều không.
• Mặt gạch có phẳng không.
• Các viên gạch có bị chênh mép không.
• Gạch có bị bộp hay không.
• Các vị trí cắt gạch có gọn không.
• Điểm kết thúc gạch có đẹp không.

Đặc biệt tại nhà vệ sinh, sân và ban công, ngoài tính thẩm mỹ còn phải kiểm tra độ dốc thoát nước.

Một mặt sàn lát rất đẹp nhưng nước đọng lại sau mỗi lần sử dụng vẫn là một lỗi thi công.

Sơn tường – đẹp lúc mới bàn giao chưa chắc đã đủ

Sơn là một trong những hạng mục có thể tạo cảm giác công trình thay đổi nhanh nhất.

Nhưng chất lượng lớp sơn phụ thuộc rất nhiều vào công tác chuẩn bị bề mặt.

Nếu tường chưa đủ điều kiện nhưng đã tiến hành bả và sơn quá sớm, sau một thời gian có thể xuất hiện:

• Bong tróc.
• Phồng rộp.
• Loang màu.
• Nứt chân chim.
• Bề mặt không đều.

Vì vậy, đừng chỉ kiểm tra màu sơn có đẹp hay không.

Hãy kiểm tra cả chất lượng bề mặt phía dưới.

Các điểm tiếp giáp mới thể hiện độ chỉn chu

Nhìn từ xa, hai căn nhà có thể đẹp gần giống nhau.

Nhưng hãy nhìn gần vào:

• Góc chân tường.
• Viền cửa.
• Điểm tiếp giáp giữa gạch và sơn.
• Đường silicone.
• Khe cánh tủ.
• Chỗ tiếp giáp giữa đá và tường.
• Miệng thoát nước.
• Nẹp kết thúc vật liệu.
• Vị trí công tắc và ổ cắm.

Đó thường là những nơi thể hiện rõ nhất chất lượng hoàn thiện.

Một đơn vị làm kỹ sẽ không chỉ quan tâm đến những mảng lớn dễ nhìn thấy, mà còn xử lý cẩn thận từng điểm kết thúc nhỏ.

Vì sao giai đoạn cuối công trình rất dễ phát sinh lỗi?

Giai đoạn hoàn thiện thường có nhiều đội thợ làm việc cùng một lúc.

Ví dụ:

Đội sơn vừa hoàn thành tường thì đội điện vào lắp thiết bị.

Đội nhôm kính lắp cửa trong lúc đội gạch đang hoàn thiện.

Đội nội thất mang tủ vào khi sàn đã hoàn thiện.

Nếu không có người điều phối, đội sau rất dễ làm hư thành quả của đội trước.

Sàn mới lát có thể bị trầy.

Tường mới sơn có thể bị bẩn.

Góc tường có thể bị va đập.

Thiết bị vệ sinh có thể bị trầy xước.

Do đó, quản lý công trường ở giai đoạn cuối không chỉ là kiểm tra chất lượng từng đội mà còn phải kiểm soát trình tự thi công.

3 GIAI ĐOẠN – 3 NGUYÊN TẮC KIỂM SOÁT

Có thể ghi nhớ rất đơn giản:

Giai đoạn 1: Trước khi bê tông che lại

Phải nghiệm thu trước khi đổ.

Một khi đã đổ bê tông thì rất nhiều chi tiết không thể nhìn thấy lại.

Giai đoạn 2: Trước khi chống thấm, điện nước bị che lại

Phải kiểm tra và thử trước khi hoàn thiện.

Đừng đợi lát gạch, tô tường xong mới tìm lỗi.

Giai đoạn 3: Trước khi bàn giao

Phải nghiệm thu chi tiết, không chạy theo tiến độ.

Gần hoàn thành không có nghĩa là có thể bỏ qua những lỗi nhỏ.

GIA CHỦ CÓ CẦN ĐỨNG CÔNG TRƯỜNG MỖI NGÀY KHÔNG?

Không nhất thiết.

Gia chủ không thể và cũng không cần phải có mặt tại công trường từ sáng đến chiều mỗi ngày.

Quan trọng là phải xác định đúng những thời điểm cần nghiệm thu.

Thay vì kiểm tra mọi việc, nên tập trung vào những mốc quan trọng như:

• Trước khi đổ bê tông.
• Trước khi tô che điện nước.
• Sau khi chống thấm và trước khi lát gạch.
• Trước khi đóng trần.
• Khi nghiệm thu gạch.
• Khi nghiệm thu sơn.
• Khi lắp thiết bị.
• Trước khi bàn giao công trình.

Nếu từng giai đoạn đều được kiểm tra rõ ràng, khả năng xảy ra những lỗi nghiêm trọng sẽ giảm đi rất nhiều.

ĐỪNG CHỈ KIỂM TRA NHỮNG THỨ ĐẸP

Khi tham quan công trình, chúng ta thường dễ bị thu hút bởi những thứ nhìn thấy ngay như:

Gạch đẹp.

Đèn đẹp.

Tủ đẹp.

Màu sơn đẹp.

Mặt tiền đẹp.

Nhưng tuổi thọ của một ngôi nhà lại phụ thuộc rất nhiều vào những thứ sau này gần như không còn nhìn thấy:

Cốt thép bên trong bê tông.

Đường ống nằm trong tường.

Lớp chống thấm dưới viên gạch.

Các mối nối được che kín.

Cách xử lý những vị trí tiếp giáp.

Đó mới là những phần cần được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu.

LÀM NHANH KHÁC VỚI LÀM ẨU

Một đội thi công chuyên nghiệp hoàn toàn có thể làm việc nhanh và vẫn đảm bảo chất lượng nếu quy trình được tổ chức tốt.

Vấn đề không nằm ở tốc độ.

Vấn đề nằm ở việc có bỏ qua công đoạn cần thiết hay không.

Một công trình có thể thi công nhanh nhờ:

• Phân công nhân sự hợp lý.
• Chuẩn bị vật tư trước.
• Có bản vẽ rõ ràng.
• Các đội phối hợp tốt.
• Có kế hoạch tiến độ cụ thể.

Nhưng không nên rút ngắn thời gian bằng cách:

• Bỏ nghiệm thu.
• Bỏ thử nước.
• Che điện nước khi chưa kiểm tra.
• Sơn khi bề mặt chưa đạt.
• Lát gạch vội.
• Bỏ qua các bước bảo dưỡng.
• Chấp nhận lỗi với lý do “không đáng kể”.

Những phút tiết kiệm trên công trường đôi khi lại đổi thành nhiều ngày sửa chữa sau khi gia chủ đã vào ở.

KẾT LUẬN

Trong xây dựng, những lỗi đáng lo nhất không phải lúc nào cũng là những lỗi nhìn thấy ngay.

Đáng ngại hơn là những lỗi bị che đi và chỉ xuất hiện sau khi công trình đã đưa vào sử dụng.

Vì vậy, 3 giai đoạn cần đặc biệt kiểm soát là:

1. Phần thô trước khi đổ bê tông.
Đảm bảo kết cấu, cốp pha, cốt thép và các hệ thống chờ được kiểm tra đầy đủ.

2. Chống thấm và điện nước âm trước khi che kín.
Kiểm tra, thử nghiệm và xử lý lỗi ngay khi vẫn còn khả năng sửa chữa dễ dàng.

3. Hoàn thiện trước khi bàn giao.
Không chạy theo tiến độ mà bỏ qua độ phẳng, độ dốc, đường ron, điểm tiếp giáp và những chi tiết nhỏ.

Một ngôi nhà bền đẹp không đến từ một vài vật liệu đắt tiền hay một mặt tiền bắt mắt. Nó đến từ hàng trăm công việc nhỏ được thực hiện đúng ở từng giai đoạn.

Và trong xây dựng, điều quan trọng không phải chỉ là hoàn thành công trình.

Quan trọng hơn là sau nhiều năm sử dụng, ngôi nhà vẫn khiến gia chủ cảm thấy quyết định xây dựng ban đầu của mình là đúng.